چشم‌انداز جهانی گندم؛ رشد حاشیه‌ای تولید و کاهش ذخایر

منبع: فائو | تاریخ انتشار گزارش: ۳ سپتامبر ۲۰۲۶

سازمان خواربار و کشاورزی ملل متحد (فائو) در جدیدترین گزارش «خلاصه عرضه و تقاضای غلات» خود که در تاریخ ۳ سپتامبر ۲۰۲۶ منتشر شد، پیش‌بینی خود از تولید و موجودی جهانی گندم را به‌روزرسانی کرد. بر اساس این گزارش، چشم‌انداز بازار گندم در سال زراعی ۲۰۲۶/۲۷ با افزایش جزئی در پیش‌بینی تولید همراه بوده است، اما این افزایش ناچیز نتوانسته است کاهش قابل توجه ذخایر جهانی نسبت به سال قبل را جبران کند

افزایش جزئی پیش‌بینی تولید گندم

فائو در گزارش اخیر خود، پیش‌بینی تولید جهانی گندم را ۰.۵ درصد (معادل ۴.۲ میلیون تن) نسبت به پیش‌بینی قبلی افزایش داده و به ۸۱۰.۷ میلیون تن رسانده است. این افزایش عمدتاً ناشی از بازنگری صعودی در پیش‌بینی تولید کشورهای کانادا و مراکش است که هر یک حدود ۱.۵ میلیون تن افزایش یافته‌اند. همچنین پیش‌بینی تولید روسیه و اوکراین نیز به‌طور جزئی افزایش یافته است.

با این حال، این افزایش‌ها نتوانسته است کاهش پیش‌بینی تولید در اتحادیه اروپا و بریتانیا را جبران کند. بارش کم و دمای بالای تابستان در مناطق تولیدی اصلی اروپا، به‌ویژه فرانسه و لهستان، عملکرد محصول را کاهش داده و انتظارات بازدهی را به زیر میانگین پنج‌ساله سوق داده است.

کاهش سالانه تولید نسبت به سال زراعی قبل

با وجود این بازنگری صعودی، فائو تأکید می‌کند که تولید پیش‌بینی‌شده گندم در سال ۲۰۲۶/۲۷ همچنان ۳.۸ درصد کمتر از سطح تولید سال قبل خواهد بود. این کاهش عمدتاً به دلیل خشکی و گرمای شدید در اروپا و همچنین کاهش سطح زیر کشت در برخی از کشورهای صادرکننده کلیدی مانند استرالیا رخ می‌دهد.

موجودی جهانی: افزایش در روسیه و اوکراین، کاهش در اروپا

در بخش موجودی، فائو پیش‌بینی موجودی پایان فصل گندم جهان را کمی افزایش داده است. این افزایش ناشی از انباشت موجودی در روسیه و اوکراین است که به دلیل محدودیت مسیرهای صادراتی دریای سیاه و احتمال ناکافی بودن ظرفیت کانال‌های صادراتی جایگزین، رخ داده است. این افزایش موجودی در دریای سیاه، کاهش موجودی در اتحادیه اروپا را که به دلیل کاهش تولید رخ داده، جبران کرده است.

با این حال، در سطح کلان، پیش‌بینی موجودی جهانی غلات در پایان فصل ۲۰۲۶/۲۷ با ۱.۱ درصد کاهش به ۹۴۷.۲ میلیون تن رسیده است. این رقم تنها ۰.۲ درصد بالاتر از سطح موجودی ابتدای فصل خواهد بود. نسبت موجودی به مصرف غلات جهان برای فصل ۲۰۲۶/۲۷ حدود ۳۱.۶ درصد پیش‌بینی شده که نسبت به ۳۱.۹ درصد فصل قبل کاهش یافته است.

کاهش مصرف گندم پس از جهش سال قبل

فائو در این گزارش اشاره می‌کند که مصرف جهانی گندم در سال ۲۰۲۶/۲۷ احتمالاً از سطح بالای سال قبل کاهش خواهد یافت. این کاهش پس از آن رخ می‌دهد که برداشت بی‌سابقه گندم در سال ۲۰۲۵ منجر به استفاده گسترده از گندم برای خوراک دام و مصارف صنعتی در سال ۲۰۲۵/۲۶ شد. در مقابل، مصرف غلات دانه درشت و برنج در سال ۲۰۲۶/۲۷ همچنان رشد خواهد داشت.

نتیجه‌گیری

گزارش ۳ سپتامبر ۲۰۲۶ فائو نشان می‌دهد که بازار جهانی گندم در سال زراعی ۲۰۲۶/۲۷ با یک وضعیت دوگانه مواجه است: از یک سو، پیش‌بینی تولید نسبت به ماه قبل بهبود یافته و کانادا و مراکش بخشی از کاهش تولید اروپا را جبران کرده‌اند؛ از سوی دیگر، تولید جهانی همچنان ۳.۸ درصد کمتر از سال قبل خواهد بود و موجودی جهانی نیز با کاهش مواجه است.

عامل کلیدی تعیین‌کننده در ماه‌های آینده، تداوم اختلال در صادرات دریای سیاه است. انباشت گندم در روسیه و اوکراین به دلیل محدودیت مسیرهای صادراتی، یک ذخیره بالقوه را در این منطقه ایجاد کرده که در صورت باز شدن مسیرها می‌تواند بازار را تحت تأثیر قرار دهد. تا آن زمان، بازار جهانی گندم احتمالاً نسبت به تحولات ژئوپلیتیک و شرایط جوی در مناطق کلیدی تولید، حساس باقی خواهد ماند.

منابع

• FAO Cereal Supply and Demand Brief, 3 September 2026 

• FAO, “Global cereal production forecast lowered; Black Sea export flows remain uncertain,” 4 September 2026 

• گزارش فائو: «فائو با افزایش قیمت غلات، نسبت به خطرات جدید در بازارهای مواد غذایی هشدار داد»، ۷ سپتامبر ۲۰۲۶