آخرین گزارشهای منتشرشده از بازار داخلی نهادههای دامی و کشاورزی نشان میدهد قیمت نهادههای اصلی خوراک دام و طیور همچنان در سطوح بالایی قرار دارد و در عین حال، بازار با تفاوت میان قیمتهای اعلامی رسانهای، بازار آزاد و نرخهای تخصیصی مواجه است. تازهترین جدول منتشرشده توسط ویت ایران در ۱۵ شهریور ۱۴۰۵، وضعیت قیمت نهادههای دامی و کشاورزی را در بازار داخلی بهروزرسانی کرده است.
قیمت نهادههای مهم خوراک دام و طیور
بر اساس آخرین جدول منتشرشده در ۱۴ و ۱۵ شهریور، قیمت ذرت حدود ۴۹۵ هزار و ۵۰۰ ریال به ازای هر کیلوگرم و کنجاله آفتابگردان حدود ۳۲۱ هزار و ۲۵۰ ریال به ازای هر کیلوگرم گزارش شده است. همچنین قیمت کنجاله سویا حدود ۶۹۵ هزار و ۲۰۰ ریال به ازای هر کیلوگرم اعلام شده است. این ارقام معادل تقریبی ۴۹ هزار و ۵۵۰ تومان برای ذرت، ۳۲ هزار و ۱۲۵ تومان برای کنجاله آفتابگردان و ۶۹ هزار و ۵۲۰ تومان برای کنجاله سویا است.
| نهاده | آخرین قیمت گزارششده | معادل تومان/کیلوگرم | وضعیت |
|---|---|---|---|
| ذرت | ۴۹۵٬۵۰۰ ریال | ۴۹٬۵۵۰ تومان | سطح بالا |
| کنجاله آفتابگردان | ۳۲۱٬۲۵۰ ریال | ۳۲٬۱۲۵ تومان | پایینتر از سویا |
| کنجاله سویا | ۶۹۵٬۲۰۰ ریال | ۶۹٬۵۲۰ تومان | گرانترین نهاده اصلی جدول |
| کنجاله سویا در پرتال تخصصی ITP | میانگین حدود ۷۲۰٬۷۱۴ ریال | حدود ۷۲٬۰۷۱ تومان | نزدیک به جدول رسانهای |
پرتال تخصصی قیمتهای صنعت مرغداری و دامپروری ITP نیز در ۱۴ و ۱۵ شهریور، برای کنجاله سویا محدوده قیمتی ۶۱۵ تا ۹۳۵ هزار ریال و میانگین حدود ۷۲۰ هزار ریال در هر کیلوگرم را ثبت کرده است. این اختلاف نسبت به عدد ۶۹۵ هزار و ۲۰۰ ریالی گزارش بازار، نشان میدهد قیمت سویا بسته به منبع، کیفیت، محل عرضه و شرایط معامله میتواند تفاوت داشته باشد.
اختلاف قیمت سویا با ذرت؛ شاخص مهم هزینه خوراک
یکی از نکات مهم بازار فعلی، فاصله قابل توجه قیمت کنجاله سویا با ذرت است. با استفاده از آخرین ارقام منتشرشده، قیمت کنجاله سویا حدود ۱.۴ برابر قیمت ذرت است. این نسبت از نظر اقتصادی اهمیت زیادی دارد، زیرا سویا منبع اصلی پروتئین جیره طیور و بسیاری از جیرههای دام است و افزایش قیمت آن میتواند هزینه تمامشده خوراک را به شکل محسوسی افزایش دهد.
در واقع، مقایسه ساده قیمت هر کیلو نهاده به تنهایی کافی نیست؛ زیرا ارزش تغذیهای و سهم هر نهاده در جیره متفاوت است. در جیره طیور، قیمت هر واحد پروتئین قابل استفاده، قابلیت هضم اسیدهای آمینه و میزان انرژی قابل متابولیسم باید همزمان مورد توجه قرار گیرد.
وضعیت کودهای شیمیایی؛ افزایش شدید هزینه تأمین نهادههای تولید
در بخش نهادههای کشاورزی نیز فشار قیمتی قابل توجه است. بر اساس نرخنامه اعلامشده از سوی وزارت جهاد کشاورزی برای سال ۱۴۰۵، قیمت سوپر فسفات تریپل یک میلیون و ۴۳۲ هزار و ۱۶۹ ریال به ازای هر کیلوگرم و قیمت هر کیسه آن ۷۱ میلیون و ۶۰۸ هزار و ۳۰۰ ریال تعیین شده است. فسفات ساده نیز با قیمت ۶۷۳ هزار و ۹۴۴ ریال به ازای هر کیلوگرم و ۳۳ میلیون و ۶۹۷ هزار و ۲۰۰ ریال برای هر کیسه، در پایینترین سطح نرخ اعلامشده برای کودهای مورد اشاره قرار گرفته است. این نرخنامه در ۱۲ اردیبهشت ۱۴۰۵ بر مبنای اعلام وزارت جهاد کشاورزی منتشر شد.
در بازار آزاد، اما ارقام بالاتری نیز گزارش شده است. روزنامه اطلاعات در گزارشی در ۶ مرداد ۱۴۰۵ نوشت قیمت هر کیسه ۵۰ کیلوگرمی کود اوره که در سال گذشته حدود ۷۰۰ هزار تومان بود، در بازار به حدود ۳.۵ میلیون تومان رسیده است. همین گزارش قیمت برخی کودهای فسفاته و پتاسه را نیز چندین برابر قبل اعلام کرده و به اختلاف قابل توجه میان نرخهای رسمی و بازار آزاد اشاره کرده است.
چرا قیمت نهادهها اهمیت بیشتری پیدا کرده است؟
تحولات اخیر نشان میدهد مسئله نهادهها فقط افزایش قیمت یک یا دو قلم کالا نیست؛ بلکه مجموعهای از عوامل شامل تغییر سیاست ارزی، هزینه واردات، حملونقل، تأمین ارز، اختلالات تجاری، هزینههای توزیع و تغییر قیمت جهانی کالاهای پایه بر هزینه نهایی نهاده اثرگذار است.
در بخش خوراک دام، وابستگی کشور به واردات ذرت و کنجاله سویا باعث میشود تغییرات نرخ ارز و هزینه واردات مستقیماً یا با وقفه زمانی به قیمت داخلی منتقل شود. از سوی دیگر، محدودیت یا تأخیر در تأمین نهاده میتواند موجب ایجاد فاصله میان قیمت رسمی، بازارگاه و بازار آزاد شود.
در همین زمینه، گزارشهای اخیر از بازار نهادهها نشان میدهد موضوع تأمین و توزیع همچنان یکی از مسائل مهم زنجیره تولید است. در مقابل، معاون توسعه بازرگانی وزارت جهاد کشاورزی در تیرماه اعلام کرده بود که در آن مقطع کمبودی در زمینه نهادههای دامی وجود نداشته و قیمت برخی نهادهها حتی پایینتر از قیمت جهانی قرار گرفته است.
اثر مستقیم بر هزینه تولید دام و طیور
از دیدگاه اقتصادی، ذرت و کنجاله سویا دو نهاده کلیدی در هزینه خوراک دام و طیور هستند. بنابراین افزایش قیمت آنها الزاماً به همان نسبت به قیمت گوشت، مرغ یا تخممرغ منتقل نمیشود؛ میزان انتقال به سهم نهاده در جیره، قیمت سایر مواد اولیه، ضریب تبدیل خوراک، هزینه جوجه یا دام، انرژی، نیروی کار، دارو و هزینههای مالی بستگی دارد.
برای نمونه، در صنعت طیور، افزایش قیمت سویا میتواند به دلیل نقش بالای آن در تأمین پروتئین و اسیدهای آمینه ضروری، اثر قابل توجهی بر هزینه خوراک داشته باشد. از طرف دیگر، جایگزینی بخشی از سویا با منابع پروتئینی دیگر بدون توجه به پروفایل اسیدهای آمینه، قابلیت هضم و کیفیت مواد اولیه میتواند عملکرد رشد و ضریب تبدیل را تحت تأثیر قرار دهد.
جمعبندی بازار
آخرین دادههای منتشرشده در نیمه شهریور ۱۴۰۵ نشان میدهد ذرت حدود ۴۹.۶ هزار تومان، کنجاله آفتابگردان حدود ۳۲.۱ هزار تومان و کنجاله سویا حدود ۶۹.۵ هزار تومان به ازای هر کیلوگرم در جدولهای بازار گزارش شدهاند. در عین حال، داده تخصصی ITP برای کنجاله سویا میانگین حدود ۷۲ هزار تومان را نشان میدهد که اختلاف اندک اما معناداری با گزارش رسانهای دارد.
در بخش کود نیز نرخنامه رسمی سال ۱۴۰۵ در کنار گزارشهای بازار آزاد، از وجود فاصله قابل توجه میان نرخهای حمایتی/توزیعی و قیمت برخی اقلام در بازار خبر میدهد. بنابراین برای برآورد هزینه واقعی تولید محصولات کشاورزی در سال زراعی ۱۴۰۵–۱۴۰۶، استفاده از یک نرخ واحد برای نهادهها کافی نیست و باید نرخ خرید واقعی کشاورز یا دامدار، هزینه حمل، کیفیت، محل تحویل و شرایط تأمین نیز در محاسبات لحاظ شود.
منابع مورد استفاده
- خبرگزاری بازار – ۱۵ شهریور ۱۴۰۵: آخرین جدول قیمت نهادههای دامی و محصولات کشاورزی.
- صفحه اقتصاد – ۱۵ شهریور ۱۴۰۵: جدول قیمت نهادههای دامی و کشاورزی.
- پرتال تخصصی ITP – دادههای ۱۴ و ۱۵ شهریور ۱۴۰۵: قیمتهای بازار نهادههای صنعت مرغداری و دامپروری، از جمله کنجاله سویا.
- خبرگزاری مهر – ۱۲ اردیبهشت ۱۴۰۵: نرخنامه کودهای شیمیایی سال ۱۴۰۵ بر اساس اعلام وزارت جهاد کشاورزی.
- روزنامه اطلاعات – ۶ مرداد ۱۴۰۵: گزارش افزایش قیمت کودهای شیمیایی و تفاوت نرخ رسمی و بازار.
دیدگاهها