بخش گندم ترکیه در سال ۲۰۲۶ با وضعیتی دوگانه روبروست: از یک سو، تولید داخلی به رکوردی تاریخی دست یافته و از سوی دیگر، افزایش تنشهای ژئوپلیتیکی در منطقه دریای سیاه و سیاستهای حمایتی دولت، باعث افزایش قابل توجه قیمتها در بازار داخلی شده است. این گزارش به بررسی ابعاد فنی و تحلیلی این وضعیت میپردازد.
۱. تولید بیسابقه؛ رکورد ۲۳ میلیون تنی
بر اساس آخرین دادههای منتشر شده و اظهارات مقامات بخش کشاورزی، ترکیه در فصل برداشت ۲۰۲۶ به تولیدی تاریخی در محصول گندم دست یافته است.
-
رقم تولید: برآوردها حاکی از آن است که تولید گندم ترکیه در این فصل از مرز ۲۳ میلیون تن عبور کرده و به رکوردی بیسابقه رسیده است . این رقم بالاتر از پیشبینیهای اولیه و نشاندهنده عملکرد بسیار مطلوب مزارع گندم این کشور است.
-
تأییدیه رسمی: در نشست مشورتی بخش غلات که با حضور وزرای کشاورزی و تجارت ترکیه برگزار شد، بر تامین کامل نیاز داخلی و عرضه کافی آرد گندم تاکید گردید، که خود گواهی بر حجم بالای تولید است .
۲. قیمتهای داخلی؛ صعودی در سایه حمایت و بحران
برخلاف تصور رایج که افزایش تولید باید به کاهش قیمتها منجر شود، بازار گندم ترکیه با رشد قیمت روبرو شده است. این پدیده ناشی از دو عامل کلیدی است:
الف) سیاست حمایتی مؤسسه محصولات کشاورزی (TMO): دولت ترکیه از طریق مؤسسه TMO با اعلام قیمت تضمینی خرید به مبلغ ۱۶.۵ لیر به ازای هر کیلوگرم در ابتدای فصل برداشت، از نگرانی کشاورزان در مورد افت قیمت در دوران تولید انبوه جلوگیری کرد . این اقدام، کف قیمتی قابل اتکایی را در بازار ایجاد نمود.
ب) تنشهای ژئوپلیتیکی در دریای سیاه: تشدید تنشها و افزایش ریسکهای امنیتی در حوضه دریای سیاه، مسیر واردات غلات را با اختلال مواجه کرده است . این شرایط باعث شده است تا:
-
هزینههای بیمه و حمل و نقل دریایی به شدت افزایش یابد .
-
واردات گندم برای صنایع داخلی (مانند کارخانههای آرد) مقرون به صرفه نباشد و تقاضا به سمت خرید از بازار داخلی معطوف شود .
این دو عامل در کنار یکدیگر، قیمتهای بازار را به سطحی بالاتر از نرخ تضمینی TMO رسانده است. در معاملات بورس کالای ترکیه (TÜRİB) در تاریخ ۱۲ اوت ۲۰۲۶، قیمت هر کیلوگرم گندم نان (قرمز درجه یک) به طور متوسط ۱۶.۷۶ لیر بوده است .
۳. تاثیر بر تجارت خارجی و فضای صادرات
رکورد تولید و افزایش قیمتهای داخلی، فضای رقابتی صادرات گندم ترکیه را تحت تاثیر قرار داده است.
-
قیمتهای غیررقابتی صادراتی: با وجود برداشت عظیم، قیمتهای بالای داخلی، صادرات گندم ترکیه را با قیمت بیش از ۳۴۰ دلار در هر تن (FOB) غیررقابتی کرده است . به نظر میرسد صنایع فرآوری برای بهبود رقابتپذیری صادراتی به دنبال خرید از ذخایر دولتی با قیمتهای مناسبتر هستند .
-
سیاستهای سختگیرانه وارداتی: دولت ترکیه از ۵ اوت ۲۰۲۶ قوانین سختگیرانهتری را برای واردات گندم به منظور جلوگیری از ورود آفات قرنطینهای (گونههای تیلتیا) به اجرا گذاشته است که این امر نیز بر پیچیدگیهای تجارت خارجی این محصول افزوده است .
۴. چشمانداز و ریسکهای پیش رو
کارشناسان بازار معتقدند روند صعودی قیمتها در کوتاهمدت ادامهدار خواهد بود. عوامل اصلی تداوم این روند عبارتند از:
-
ادامه ریسکهای ژئوپلیتیکی: تا زمانی که بحران دریای سیاه حل نشود، هزینه تمام شده واردات بالا باقی مانده و از بازار داخلی حمایت خواهد کرد .
-
کمبود عرضه ذرت: به عنوان یک محصول جانبی و مکمل، بازار ذرت ترکیه نیز با کمبود عرضه و افزایش قیمت روبروست که میتواند بهطور غیرمستقیم بر بازار گندم نیز تاثیر بگذارد. قیمت ذرت در بورس قونیه در اوایل اوت به بیش از ۳۰۰ دلار در هر تن رسیده است .
منابع خبری جدید و معتبر مورد استفاده
در تهیه این گزارش از آخرین تحلیلها و گزارشهای منتشر شده در تاریخهای اخیر استفاده شده است:
-
Milliyet: "İçeride TMO desteği, dışarıda ‘Karadeniz’ krizi fiyatı artırıyor! Buğdayda rekor karşılık buldu" - تاریخ انتشار: ۸ اوت ۲۰۲۶ .
-
Tridge: "Ministers and grain sector meet at the same table: No supply concerns for wheat or flour" - تاریخ انتشار: ۱۲ اوت ۲۰۲۶ .
-
Tridge Insights: "High Domestic Prices and Quality Constraints Limit Turkey’s Durum Wheat Exports..." - تاریخ انتشار: ۱۲ اوت ۲۰۲۶ .
-
Commodity Board Europe GmbH: "Black Sea Tensions Put Wheat Trade and Turkish Flour Exports Back in Focus" - تاریخ انتشار: ۱۳ اوت ۲۰۲۶ .
-
Agrobiznes.ro / Agri.bg: گزارش تحلیل بازار ذرت ترکیه - تاریخ انتشار: ۷ و ۸ اوت ۲۰۲۶ .
-
Commodity Board Europe GmbH: "Turkey’s New Import Rules Tighten the Screws on Global Wheat Trade" - تاریخ انتشار: ۸ ژوئیه ۲۰۲۶ . (برای تحلیل قوانین وارداتی)
-
بورس کالای ترکیه (TÜRİB): دادههای معاملاتی روزانه - تاریخ معاملات: ۱۲ اوت ۲۰۲۶ .
دیدگاهها