جهش صادرات گندم روسیه به آفریقا؛ مصر، سودان و کنیا در صدر خریداران

تحلیل عملکرد کشورهای هدف

مصر با خرید ۱۰ میلیون تن گندم در این دوره، نه‌تنها بزرگترین واردکننده گندم روسیه در آفریقا، بلکه در سطح جهان باقی ماند. این میزان نسبت به فصل قبل ۶ درصد و نسبت به میانگین پنج‌ساله ۲۷ درصد افزایش داشته است . این رقم که معادل بیش از ۴۰ درصد از کل صادرات گندم روسیه به آفریقا را تشکیل می‌دهد، نشان از عمق وابستگی متقابل راهبردی مسکو-قاهره دارد. در همین راستا، مقامات مصری در نشست انجمن غلات روسیه در سوچی، از برنامه‌های خود برای ایجاد یک مرکز منطقه‌ای لجستیک و ذخیره‌سازی غلات در بنادر این کشور با همکاری شرکت‌های بزرگ روسی نظیر دمترا هلدینگ و OZK خبر داده‌اند که هدف آن فراتر از ذخیره‌سازی، شامل فرآوری ارزش‌افزوده گندم و تولید آرد، ماکارونی و خوراک دام است .

سودان با خرید حدود ۲.۲ میلیون تن گندم روسی، عملکردی دوبرابر نسبت به فصل قبل و میانگین پنج‌سال اخیر ثبت کرد. رشد چشمگیر تقاضای سودان، تا حدی به ازسرگیری نسبی فعالیت کارخانجات آردسازی در این کشور باوجود بحران سیاسی حاکم بازمی‌گردد .

در سوی دیگر قاره، کشورهای جنوب صحرای آفریقا با رشد ۳ درصدی نسبت به فصل قبل، ۶.۷ میلیون تن گندم از روسیه وارد کردند که ۳۴ درصد بالاتر از میانگین پنج‌سال اخیر است. در این میان، کنیا با رشد ۴۰ درصدی نسبت به فصل قبل و ۸۳ درصدی نسبت به میانگین پنج‌ساله، به رقم حدود ۱.۸ میلیون تن دست یافت . تانزانیا، اوگاندا، جیبوتی و سومالی نیز همگی رکوردهای جدیدی در واردات از روسیه به ثبت رساندند. به‌عنوان نمونه، واردات سومالی نسبت به میانگین پنج‌ساله خود سه‌برابر شده است .

چشمانداز راهبردی و تحلیل

مرکز Agroexport تأکید کرده است که اگرچه شمال آفریقا با سهم ۷۰ درصدی، کماکان مقصد اصلی صادرات گندم روسیه باقی مانده، اما نقش فزاینده کشورهای جنوب صحرا به‌عنوان «موتور محرک توسعه صادرات غلات روسیه به قاره آفریقا» تلقی می‌شود . این تغییر استراتژی، ضمن کاهش وابستگی به نوسانات تقاضای کشورهای خاص، به مسکو امکان می‌دهد تا نفوذ اقتصادی خود را در مناطقی گسترش دهد که پیش‌تر تحت سلطه صادرکنندگان سنتی غلات بوده‌اند.

گزارش‌های دیگر نیز این روند را تأیید می‌کنند. به‌طوریکه ارزش کل صادرات محصولات کشاورزی روسیه به آفریقا در نیمه اول سال ۲۰۲۶ با رشد ۴۰ درصدی به ۲.۹ میلیارد دلار رسید که گندم بیش از ۹۰ درصد از سهم آن را به خود اختصاص داده است . این رشد در شرایطی رخ می‌دهد که اوکراین نیز به‌عنوان یکی دیگر از تولیدکنندگان عمده غلات درگیر جنگ است و عملاً روسیه توانسته خلأ ناشی از آن را در بازار آفریقا پر کند .

منبع خبری:

• TASS Russian News Agency. (2026, July 13). Russia exports record volumes of wheat to several African countries in 2025-2026 season. https://tass.com/economy/2159645