گندم مهمترین گیاه زراعی بوده که بیشترین سطح زیر کشت و بیشترین میزان تولید را در دنیا به خود اختصاص داده است و به دلیل نقش مهم آن در عرصه سیاسی و اقتصادی کشورها به خصوص کشورهای در حال توسعه، به عنوان یک محصول استراتژیک در تمام دنیا محسوب میشود. اهمیت اقتصادی گندم چه از نظر تولید و چه از نظر تغذیه در دنیا بیش از سایر محصولات کشاورزی بوده و حتی در مناطق با شرایط اقلیمی نامناسب گندم کشت میشود. در ایران، گندم رتبه نخست سطح زیر کشت و میزان تولید را به خود اختصاص داده و مهمترین محصول کشاورزی ایران است و از نظر اقتصادی و تامین امنیت غذایی از اهمیت زیادی برخوردار میباشد. تولید گندم در کشور علیرغم مشکلات متعدد ساختاری، مالی و طبیعی از جمله تأسیسات شبکه های آبیاری و زهکشی، کشت سنتی و دیم، عدم توسعه مکانیزاسیون، در دسترس نبودن بذور مرغوب و کودهای مناسب شیمیایی، مشکلات آب و خاک، عدم دسترسی به تکنولوژی و علوم روز، ضعف بازاریابی و بازار رسانی و عدم وجود آفت کش های شیمیایی مناسب و با کیفیت جهت کنترل عوامل خسارت زا، از روند رو به رشد مناسب اما غیر ایده آل برخوردار بوده است.
هر ساله درصد قابل توجهی از محصول گندم (تولید مورد انتظار و نیز تولید حاصله) که میتواند به مصرف انسان و یا دام برسد، در مزرعه یا انبار بر اثر عوامل خسارتزا از بین میرود. تولید موفق گندم ارتباط مستقیمی با کشت صحیح، مدیریت کاشت، داشت و برداشت و همچنین انبارداری مناسب دارد. مدیریت خاک و آب، استفاده از ارقام زراعی اصلاح شده، فناوری و تغذیه مناسب عملکرد محصول را بهبود میبخشد اما در این بین عوامل خسارتزا گیاهی میتوانند محدود کننده افزایش کمی و کیفی محصول باشند که نیاز به مدیریت ویژه ای به خصوص در شرایط حاد خسکسالیهای پایی دارد. در بین تمام محدودیتهایی که برای کیفیت و کمیت گندم تولیدی وجود دارد، دما و رطوبت دو عاملی هستند که اثربخشی قابل توجهی بر بروز و شدت خسارت عوامل بیماریزا در کنار ارقام حساس دارند. آفات و بیماری های گندم در مناطق مختلف دنیا از تنوعی قابل توجه برخوردار هستند اما شاید تنها تعداد معدودی از این عوامل به طور معمول اهمیت اقتصادی دارند. بسیاری از بیماریها از جمله سیاهکها که در گذشته منجر به نابودی محصول شده است، در حال حاضر و با توجه به ضدعفونی های بذر، برای کشور ما از اهمیت چندانی برخوردار نمیباشند اما در شرایط اقلیمی موجود، توسعه استراتژی های نوین از جمله کشاورزی حفاظتی و محدودیت های ناشی از شرایط اقتصادی، تعدادی از عوامل خسارتزا گیاهی بدون اهمیت در گذشته را در حال حاضر به آفات کلیدی تبدیل نموده است.
دیدگاهها