چرا رقم ساجی را بکاریم؟
اگر در مناطق معتدل سرد و معتدل گرم دیم کشور (مانند کرمانشاه، ایلام، لرستان، فارس و گلستان) کشاورزی میکنید و به دنبال رقمی هستید که:
-
برای تولید ماکارونی و محصولات دوروم مناسب باشد
-
در شرایط دیم و آبیاری تکمیلی عملکرد خوبی داشته باشد
-
نسبت به خشکی و بیماریها مقاوم باشد
-
زودرس باشد و از تنشهای آخر فصل فرار کند
رقم گندم دوروم ساجی دقیقاً همان چیزی است که نیاز دارید.
این رقم در سال ۱۳۸۸ (۲۰۰۹ میلادی) پس از سالها تحقیق و آزمایش در ایستگاههای مختلف دیم کشور معرفی شده و یکی از ارقام موفق گندم دوروم برای شرایط دیم محسوب میشود.
گندم دوروم چیست و چرا مهم است؟
گندم دوروم (Triticum turgidum var. durum) حدود ۵ درصد از سطح زیر کشت گندم در جهان و ۱۰ درصد از کل تولید گندم را شامل میشود . این گندم به دلیل کیفیت بالای خود برای تولید ماکارونی، بلغور و سمولینا کاربرد دارد و ارزش اقتصادی بالاتری نسبت به گندم معمولی دارد.
رقم ساجی با نام اولیه (Syrian-4) از سال ۱۳۷۹ مورد بررسی قرار گرفت و به دلیل برتری نسبت به رقم زردک انتخاب شد .
یک نگاه کلی به مشخصات رقم ساجی
| مشخصه | وضعیت |
|---|---|
| تیپ رشد | بینابین متمایل به بهاره |
| زمان رسیدگی | زودرس (۱۰ تا ۴ روز زودتر از ارقام شاهد) |
| ارتفاع بوته در شرایط دیم | حدود ۸۹ سانتیمتر |
| وزن هزار دانه | حدود ۳۸ گرم |
| رنگ دانه | کهربایی (مخصوص دوروم) |
| درصد پروتئین دانه | حدود ۱۳ درصد |
| مقاومت به خوابیدگی | کاملاً مقاوم |
| مقاومت به زنگ زرد | مقاوم |
| مقاومت به زنگ قهوهای | نسبتاً مقاوم |
| مقاومت به سیاهک | مقاوم |
عملکرد آن چقدر است؟
اعداد کلیدی عملکرد را به خاطر بسپارید:
در آزمایشهای تحقیقاتی:
-
میانگین عملکرد در شرایط دیم: ۲۸۲۴ کیلوگرم در هکتار
-
برتری نسبت به رقم زردک (دوروم): ۲۳ درصد بیشتر
-
برتری نسبت به رقم سرداری (گندم نان): ۱۱ درصد بیشتر
در مزارع کشاورزان (منطقه کرمانشاه):
-
میانگین عملکرد: ۲۷۶۷ کیلوگرم در هکتار
-
برتری نسبت به زردک: ۵۱ درصد
-
برتری نسبت به سرداری: ۴۲ درصد
با آبیاری تکمیلی (دو نوبت در مرحله گلدهی تا رسیدگی):
-
افزایش عملکرد ۵۹ تا ۶۳ درصد نسبت به شرایط دیم
بهترین مناطق برای کشت
رقم ساجی برای کشت در مناطق زیر توصیه میشود :
-
استانهای کرمانشاه و ایلام
-
برخی مناطق از استانهای لرستان، فارس و گلستان
-
سایر مناطق با آب و هوای مشابه (معتدل سرد و معتدل گرم دیم)
تذکر مهم: از کاشت این رقم در مناطق سردسیر به دلیل حساسیت به سرما اکیداً خودداری شود .
نکات کلیدی برای کاشت موفق
۱. زمان کاشت
-
نیمه دوم مهر تا اول آبان ماه (بسته به اولین بارندگی مؤثر)
-
کاشت باید قبل از بارندگی مؤثر انجام شود تا بذر از رطوبت موجود استفاده کند
۲. آمادهسازی زمین
در سیستم زراعی آیش-غلات (یک سال در میان):
-
خاکورزی با گاوآهن قلمی و گاوآهن برگرداندار در پاییز
-
استفاده از پنجه غازی به عمق ۱۰ سانتیمتر در بهار برای مبارزه با علفهای هرز
-
پنجه غازی در اواسط تابستان برای کنترل علفهای هرز و آمادهسازی بستر بذر
در سیستم زراعی حبوبات-غلات:
-
شخم با پنجه غازی به عمق ۱۰-۸ سانتیمتر + ماله بلافاصله بعد از برداشت حبوبات
۳. میزان بذر مصرفی
بر اساس وزن هزار دانه، تعداد ۳۵۰ تا ۳۸۰ دانه در متر مربع توصیه میشود .
با توجه به وزن هزار دانه حدود ۳۸ گرم، میزان بذر حدود:
-
۱۳۰ تا ۱۴۵ کیلوگرم در هکتار (بسته به درصد جوانهزنی و شرایط خاک)
۴. عمق و فاصله کاشت
-
فاصله خطوط کشت: ۱۵ تا ۱۷ سانتیمتر
-
عمق کاشت: ۴ تا ۵ سانتیمتر
-
استفاده از بذرکارهای با قابلیت جایگذاری کود در زیر بذر
۵. ضدعفونی بذر
حتماً بذر را قبل از کاشت با سموم قارچکش ضدعفونی کنید تا از بیماریهای بذرزاد (مانند سیاهکها) جلوگیری شود .
۶. تغذیه (کوددهی)
-
مصرف کودهای ازته، فسفره و پتاسه بر اساس نتایج آزمون خاک هر منطقه تعیین میشود .
-
همه کودهای پتاسه و فسفره باید قبل از کاشت مصرف شوند .
-
بهترین روش مصرف: جایگذاری در زیر بذر .
۷. آبیاری تکمیلی (در صورت امکان)
با اینکه رقم ساجی برای کشت دیم معرفی شده است، تحقیقات نشان داده است که دو نوبت آبیاری تکمیلی (در مرحله گلدهی تا رسیدگی) میتواند عملکرد را تا ۶۳ درصد افزایش دهد .
۸. استفاده از کودهای زیستی
تحقیقات انجام شده در دانشگاه ایلام نشان داد که استفاده از باکتریهای محرک رشد (مانند آزوسپیریلوم و ازتوباکتر) در شرایط دیم و آبیاری تکمیلی باعث افزایش معنیدار عملکرد، ارتفاع بوته، تعداد دانه در سنبله و کارایی مصرف آب میشود . بیشترین عملکرد رقم ساجی (۲۹۲۳ کیلوگرم در هکتار) در گیاهان تلقیح شده با آزوسپیریلوم به دست آمد .
مقاومت به بیماریها
یکی از مهمترین مزیتهای رقم ساجی، مقاومت بالای آن به بیماریها است:
| بیماری | میزان مقاومت |
|---|---|
| زنگ زرد | مقاوم (حداکثر حساسیت ۵ در مقابل ۱۰۰ در رقم سرداری) |
| زنگ قهوهای | نسبتاً مقاوم |
| سیاهک پنهان و معمولی | مقاوم |
| خوابیدگی (ورس) | کاملاً مقاوم |
در اپیدمی شدید زنگ زرد در سال زراعی ۸۸-۹۸، رقم ساجی در مقابل نژاد فیزیولوژیک غالب زنگ کاملاً مقاوم بود.
کیفیت محصول
رقم ساجی از نظر پارامترهای کیفی برای صنایع ماکارونی بسیار مناسب است:
-
درصد پروتئین: حدود ۱۳ درصد
-
کیفیت سمولینا: خوب
-
این رقم برای تولید ماکارونی و بلغور بسیار مناسب است
جمعبندی نهایی برای کشاورز
✅ این رقم را بکارید اگر:
-
در مناطق معتدل سرد و معتدل گرم دیم (کرمانشاه، ایلام، لرستان، فارس، گلستان) هستید
-
به دنبال تولید گندم دوروم با ارزش اقتصادی بالا هستید
-
نگران بیماری زنگ زرد و خوابیدگی هستید
-
امکان آبیاری تکمیلی (حداقل یک تا دو نوبت) دارید
-
کیفیت محصول برای شما مهم است
❌ این رقم را نکارید اگر:
-
در مناطق سردسیر با یخبندان شدید هستید (حساسیت به سرما دارد)
-
بارندگی منطقه شما بسیار کم و نامنظم است (کمتر از ۲۵۰ میلیمتر)
سخن آخر
رقم ساجی یک رقم موفق و آزمایششده برای شرایط دیم مناطق معتدل کشور است که با رعایت اصول صحیح کاشت، داشت و برداشت، میتواند عملکردی بیش از ۲٫۸ تن در هکتار داشته باشد. مقاومت عالی این رقم به بیماری زنگ زرد و خوابیدگی، آن را به گزینهای امن برای کشاورزان مناطق دیم تبدیل کرده است. با توجه به ارزش اقتصادی بالاتر گندم دوروم، کشت این رقم میتواند درآمد کشاورزان را به طور قابلتوجهی افزایش دهد.
موفق باشید!
منابع
۱. مؤسسه تحقیقات کشاورزی دیم کشور. (۱۳۹۶). گندم دوروم ساجی (مناسب برای شرایط دیم و آبیاری تکمیلی در مناطق معتدل).
۲. معرفی رقم ساجی، رقم جدید گندم دوروم مناسب برای مناطق پرباران اقلیمهای معتدل سرد و معتدل گرم دیم و شرایط آبیاری تکمیلی. (۱۳۸۹). نهال و بذر.
۳. یافتههای قابل ترویج سال ۱۳۸۸. (۱۳۸۸). مؤسسه تحقیقات کشاورزی دیم کشور.
۴. دستورالعمل فنی کاشت، داشت و برداشت گندم دیم. (۱۳۹۲). مؤسسه تحقیقات کشاورزی دیم کشور.
۵. عباسی، ن. و حاتمینیا، پ. (۱۳۹۶). بررسی اثر کود زیستی بر عملکرد دو رقم گندم دوروم دیم تحت شرایط آبیاری تکمیلی. دانشگاه ایلام.
۶. Mohammadi, R. & Amri, A. (2012). Genotype x Environment Interaction for Durum Wheat Grain Yield and Selection for Drought Tolerance in Irrigated and Droughted Environments in Iran. Journal of Crop Science and Biotechnology.
دیدگاهها